Sklep

Gujana Francuska: dawna kraina niewolnictwa i kolonii karnych. Skrawek Francji i Unii Europejskiej w Ameryce Południowej – oraz cała mozaika sztucznie zestawionych ze sobą kultur, które współistnieją pod francuskim płaszczem. Tomasz Owsiany w trakcie samotnej, pięciomiesięcznej podróży reporterskiej podjął pierwszą w Polsce próbę przekrojowego, a zarazem dogłębnego spojrzenia na ten fragment świata.

Tomasz Owsiany, pracując piórem i maczetą, zgłębiał gujańską rzeczywistość. U ciemnoskórych Maronów uczestniczył w ceremonii przesłuchania zmarłego i poznawał wielowymiarową sztukę ludową tembé. Żyjąc z Indianami Teko i Wayana, obserwował skutki ich postępującej modernizacji. Zamieszkał też u starego szamana i proroka Pidimy, który niegdyś założył swój własny kult cargo. U Indian Wayampi, w najbardziej oddalonej wsi w kraju, przekonał się, jak silna potrafi być niechęć wobec fotografii. U Hmongów, w sadach, przy siekaniu mięsa i rodzinnym świętowaniu, gromadził historie ich ucieczki z ogarniętego wojną Laosu i oswajania obcej, gujańskiej ziemi. Poznawał również ostatnie rodziny hmongijskich animistów. Nad rzeką Maroni pomieszkiwał w artystycznym squat’cie wśród francuskich outsiderów. W miastach na wybrzeżu odnalazł rodzinę Kreoli wysiedlonych przymusowo przy budowie Gujańskiego Centrum Kosmicznego. Przeniknął też do świata garimpeiros: nielegalnych poszukiwaczy złota – najgroźniejszej siły i największej „plagi” gujańskiego interioru.
Jak francuskie prawo i zachodnie wzorce wpływają wprost na codzienność mieszkańców Amazonii? Na ile zła sława garimpeiros jest uzasadniona? Co popycha tak wielu młodych Indian do samobójstw i dlaczego Gujańskie Centrum Kosmiczne częściej frustruje niż inspiruje Gujańczyków? To, między innymi, ze swadą, precyzją i humorem, postara się wyjaśnić autor pokazu.

organizatorzy:
Stowarzyszenie Twórcze Horyzonty
Biblioteka Publiczna MiG Centrum Kultury Pniewy

Spontaniczna podróż rowerowa zmienia się w 10-letnią wędrówkę po krajach, regionach i problemach społecznych Ameryki Łacińskiej.
Klucząc z Meksyku na południe —czasem na wschód, na zachód lub z powrotem na północ— używany rower o stalowej ramie przebywa 50.000 kilometrów.

Najistotniejszy nie jest jednak dystans, a, wręcz przeciwnie, zbliżenie.
Stopniową transformację podróży widać po działalnościach podejmowanych w drodze: między niewielkimi koncertami muzyki z Europy Środkowej zapoczątkowanymi w Nikaragui a filmami dokumentalnymi skupionymi na miejscowych problemach i mającymi wywołać dyskusję właśnie tam, na miejscu, prowadzi dość naturalna, ale długa ścieżka zmiany własnego postrzegania.

Powolne, niezaplanowane i nieintencjonalne zrastanie się z otoczeniem karmione —kto wie— pewnie prostą potrzebą przynależności. Jak chwast, jak drzewo. Na koniec pozostaje pytanie, czy to rzeczywiście koniec. I czy z takiej podróży na pewno da się wrócić.

Wojciech Ganczarek:
Urodzony w 1988, absolwent matematyki stosowanej i fizyki teoretycznej;
w latach 2013-2023 w niekończącej się trasie rowerowej po Ameryce Łacińskiej.
Autor relacji, reportaży i esejów w mediach krajowych (Tygodnik Przegląd, BikeBoard, Magazyn Kontakt i inne)
a także książek:
“Upały, mango i ropa naftowa” (2017)
“Zabrali mi kraj. Rozmowy z Wenezuelczykami na emigracji” (2020)
“Sprzedani. Reportaże z peryferii” (2022),(Nagroda Magellana dla najlepszej książki reportażowej 2022).
Twórca dokumentalnego filmu pełnometrażowego “Soy paraguayo” (2019, pokazany m.in. na SUNCINE w Guanajuato) i kilku krótszych form dokumentalnych z Ameryki Południowej (np. Rio Bote), obecnie w trakcie postprodukcji cyklu “Synowie tej ziemi. Rozmowy z ludnością rdzenną Argentyny”.

organizatorzy:
Stowarzyszenie Twórcze Horyzonty
Biblioteka Publiczna MiG Centrum Kultury Pniewy